Alexander Fleming: Kazara Yapılan Bir Keşif

Merhaba, benim adım Alexander Fleming, ama siz bana Alec diyebilirsiniz. Hikayem, 6 Ağustos 1881'de, İskoçya'nın güzel kırsalındaki bir çiftlikte başlıyor. Çocukken doğayı gözlemlemeyi, derelerde ve tarlalarda saklı olan sırları keşfetmeyi çok severdim. Bu erken dönem merakı, hayatım boyunca benimle kaldı. 1894 yılı civarında genç bir delikanlıyken, ağabeylerimle birlikte yaşamak için Londra'ya taşındım. Orada bir süre bir nakliye şirketinde katip olarak çalıştım, ama kaderimde başka bir yol vardı. 1901'de beklenmedik bir miras alınca, ağabeyimin tavsiyesine uydum ve hayatımın yönünü değiştiren bir karar verdim: Londra'daki St Mary's Hastanesi Tıp Fakültesi'ne kaydoldum. Doğayı gözlemleyen o meraklı çocuk, şimdi insan vücudunun sırlarını öğrenmeye hazırdı.

Okulumu bitirdikten sonra bir araştırmacı olarak çalıştım, ancak 1914'te Birinci Dünya Savaşı başladığında dünya değişti. 1918'de savaş sona erene kadar Kraliyet Ordusu Tıbbi Birlikleri'nde doktor olarak görev yaptım. Cephede, savaşın acı gerçeğiyle yüzleştim. Sayısız askerin savaşlardan sağ kurtulduğunu, ancak daha sonra yaralarındaki enfeksiyonlar nedeniyle hayatlarını kaybettiklerini görmek beni derinden etkiledi. O zamanlar, basit bir enfeksiyon bile ölümcül olabiliyordu ve elimizdeki antiseptikler genellikle yarardan çok zarar veriyordu. Bu deneyim, içimde bir ateş yaktı. Hastaya zarar vermeden bakterileri öldürebilecek bir 'sihirli kurşun' bulmaya kararlıydım. Savaş alanında şahit olduğum bu kayıplar, hayatımın geri kalanındaki çalışmalarımı şekillendirecek ve beni beklenmedik bir keşfe götürecekti.

Savaştan sonra St Mary's Hastanesi'ndeki laboratuvarıma geri döndüm. İtiraf etmeliyim ki, laboratuvarım oldukça dağınıklığıyla ünlüydü. Ancak bazen en büyük keşifler en beklenmedik yerlerde ortaya çıkar. 1922'de, lizozim adını verdiğim bir madde olan ilk küçük keşfimi yaptım. Bu, insan gözyaşında ve tükürüğünde bulunan doğal bir antibakteriyeldi. İyi bir başlangıçtı ama aradığım güçlü 'sihirli kurşun' değildi. Hayatımı değiştiren an ise tamamen tesadüfen geldi. 1928 yılının Eylül ayında, bir tatilden döndüğümde masamın üzerinde bıraktığım bakteri dolu petri kaplarından birinde tuhaf bir şey fark ettim. Bir küf bulaşmıştı ve bu küfün etrafındaki tüm bakteriler ölmüştü. Merakım beni bu küfü incelemeye yöneltti. Bu küfün Penicillium notatum olduğunu belirledim ve ürettiği bakteri öldürücü maddeye 'penisilin' adını verdim. O an, tıp tarihinde yeni bir sayfa açtığımı biliyordum.

Penisilini keşfetmek bir şeydi, ancak onu bir ilaca dönüştürmek bambaşka bir zorluktu. Bulgularımı 1929'da yayınladıktan sonra, on yıldan fazla bir süre boyunca mücadele ettim çünkü onu saf ve stabil bir formda, büyük miktarlarda üretemiyordum. Bu yüzden keşfim, uzun bir süre bilimsel bir merak konusu olarak kaldı. Ancak dünya değişmek üzereydi ve keşfimin zamanı geliyordu. 1939 yılı civarında, Howard Florey ve Ernst Boris Chain liderliğindeki Oxford Üniversitesi'nden parlak bir ekip, benim yarım bıraktığım bu zorlu görevi üstlendi. Yıllarca süren yoğun çalışmalarının ardından, benim keşfimi seri üretime geçirmeyi başardılar. Onların başarısı, penisilini, özellikle İkinci Dünya Savaşı sırasında dünyanın ihtiyaç duyduğu hayat kurtaran bir ilaca dönüştürdü. Benim tesadüfi gözlemim, onların adanmışlığı sayesinde insanlığa umut olmaya hazırdı.

Florey ve Chain'in çalışmaları, keşfimi İkinci Dünya Savaşı sırasında ve sonrasında dünyanın çaresizce ihtiyaç duyduğu hayat kurtaran bir ilaca dönüştürdü. Penisilin, sayısız askerin ve sivilin hayatını kurtararak tıp tarihinde bir devrim yarattı. 1944 yılında, çalışmalarımdan dolayı şövalye unvanı almaktan büyük onur duydum. Ertesi yıl, 1945'te, Howard Florey ve Ernst Chain ile birlikte Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü'nü paylaştım. Her zaman, dünyayı değiştirenin bizim ortak çabamız olduğunu vurguladım. Benim keşfimle başlayan bu yolculuk, antibiyotikler çağını başlattı ve tarihte ilk kez sayısız hastalığı tedavi edilebilir hale getirdi.

Geriye dönüp baktığımda, hayatımın merak ve biraz da şansla şekillendiğini görüyorum. 73 yıllık dolu ve şanslı bir hayat yaşadım ve 1955'te vefat ettim. Benim tesadüfi keşfim, yüz milyonlarca hayat kurtaran bir tıp devrimini başlattığı için hatırlanıyor. Hikayem, bazen dünyayı değiştiren en büyük keşiflerin, dağınık bir laboratuvarda bile, yersiz bir şeyi fark eden meraklı bir zihinden gelebileceğini gösteriyor.

Okuma Anlama Soruları

Cevabı görmek için tıklayın

Cevap: Temel sorun, ilacı tıpta kullanmak için yeterli miktarda saf penisilin izole edip üretememesiydi. Bu sorun, on yıldan fazla bir süre sonra, 1939 yılı civarında, Howard Florey ve Ernst Boris Chain liderliğindeki Oxford Üniversitesi'nden bir ekip tarafından seri üretim yöntemleri geliştirilerek çözüldü.

Cevap: En önemli özelliği merakıydı. Hikayede, küflü petri kabını atmak yerine "merakım beni onu incelemeye yöneltti" diyor. Son paragrafta da hikayesinin, "yersiz bir şeyi fark eden meraklı bir zihinden" nelerin çıkabileceğini gösterdiği belirtiliyor.

Cevap: Büyük keşiflerin tesadüfen olabileceğini ve azmin çok önemli olduğunu öğretiyor. Ayrıca, bir keşfi dünyaya yardımcı olabilecek bir şeye dönüştürmek için genellikle iş birliğinin gerekli olduğunu gösteriyor.

Cevap: "Sihirli kurşun", hastanın vücuduna zarar vermeden sadece zararlı bakterileri hedef alıp öldürebilen bir ilaç anlamına gelir. Bu, enfeksiyon sorununa yönelik mükemmel ve kesin bir çözüm için kullanılan bir mecazdır.

Cevap: Birinci Dünya Savaşı'nda, birçok askerin yaralarından değil, yaralarındaki enfeksiyonlardan öldüğünü gördü. Bu deneyim, onu bu enfeksiyonları durdurmanın bir yolunu bulmaya kararlı hale getirdi ve bu motivasyon, doğrudan penisilinin keşfine yol açan araştırmalarını ateşledi.