સિંહ અને ઉંદર

મારું વિશ્વ ગણગણાટ અને પડછાયાઓનું છે, ઊંચા ઘાસના પાંદડાઓનું એક સામ્રાજ્ય જે ઊંચા વૃક્ષો જેવું લાગે છે અને સૂર્યથી તપેલી ધરતી જે મારા નાના પગને ગરમ કરે છે. હું માત્ર એક સાદો ખેતરનો ઉંદર છું, અને મારા દિવસો જીવંત રહેવાના એક ઉન્મત્ત, આનંદી નૃત્યમાં પસાર થાય છે—બીજ માટે દોડવું, બાજની તીક્ષ્ણ નજરોથી બચવું, અને મહાન સવાનાની લય સાંભળવી. પરંતુ એક બળબળતી બપોરે, એક બેદરકાર દોડ મને એક ભૂલ તરફ દોરી ગઈ જેણે લગભગ મારું બધું જ છીનવી લીધું, અને તે વાર્તાની શરૂઆત થઈ જે માણસો હજારો વર્ષો સુધી કહેશે: સિંહ અને ઉંદરની વાર્તા. મારી દુનિયા વિશાળ હતી, પણ હું નાનો હતો, અને તે દિવસે, મેં એક સૂતેલા સિંહના નાક પરથી દોડ લગાવી, અને મારા નાના પગલાંએ પ્રાણીઓના રાજાને ગર્જના સાથે જગાડ્યો. તે એક ક્ષણ હતી જેણે મારા શાંતિપૂર્ણ પરંતુ અનિશ્ચિત અસ્તિત્વને કાયમ માટે બદલી નાખ્યું, અને મને એક એવી સફર પર મોકલ્યો જેની મેં ક્યારેય કલ્પના પણ કરી ન હતી. મારા વિશ્વની નાજુકતા તે ક્ષણે સંપૂર્ણપણે સ્પષ્ટ થઈ ગઈ, અને મને સમજાયું કે સૌથી નાનું પ્રાણી પણ સૌથી મોટા ભાગ્યને જગાડી શકે છે.

વિશ્વ એક ગર્જનામાં ફાટી નીકળ્યું. એક વિશાળ પંજો, મારા આખા શરીર કરતાં મોટો, મારી બાજુમાં પડ્યો અને મારી પૂંછડી ફસાઈ ગઈ. સોનેરી આંખો, ક્રોધથી સળગતી, મારી સામે તાકી રહી હતી, અને હું જાણતો હતો કે મારું જીવન સેકન્ડોમાં મપાયેલું હતું. આ શક્તિશાળી સિંહ હતો, એક એવું પ્રાણી જેની હાજરી માત્રથી જમીન ધ્રૂજી ઉઠતી હતી. હું તેના ગરમ શ્વાસને અનુભવી શકતો હતો જ્યારે તેણે મને ઉપાડ્યો, તેના પંજા મારા રૂંવાટા પર છરી જેવા હતા. તે સંપૂર્ણ આતંકની ક્ષણે, એક ભયાવહ હિંમત મારામાં ભરાઈ ગઈ. મેં એક વિનંતી કરી, વચન આપ્યું કે જો તે મને, આટલા નજીવા પ્રાણીને બચાવશે, તો હું એક દિવસ તેની દયાનો બદલો ચૂકવીશ. "મહારાજ," મેં ચીસ પાડી, મારો અવાજ ધ્રૂજતો હતો, "હું જાણું છું કે હું તમારા ભોજન માટે એક નાનો કોળિયો છું, પણ જો તમે આજે મારું જીવન બચાવશો, તો હું શપથ લઉં છું કે હું એવો દિવસ લાવીશ જ્યારે હું તમારું જીવન બચાવીશ." સિંહ પહેલા તો સ્તબ્ધ થઈ ગયો, પછી તેના ચહેરા પર મનોરંજનની લહેર ફરી વળી. તે મોટેથી હસ્યો, તેનું હાસ્ય ઝાડીઓમાં ગુંજી ઉઠ્યું. "તું?" તેણે મજાક ઉડાવી. "તું, એક નાનકડો ઉંદર, શક્તિશાળી સિંહને કેવી રીતે મદદ કરી શકે?" પણ મારા નિશ્ચયમાં કંઈક હતું, મારી આંખોમાં કંઈક હતું, જેણે તેને રોક્યો. તેણે મને છોડી દીધો, એક ક્ષણના તરંગ પર, અને હું રાહત અને ગંભીર શપથ સાથે ભાગી ગયો.

અઠવાડિયાઓ મહિનાઓમાં ફેરવાઈ ગયા, અને તે ભયાનક મુલાકાતની યાદશક્તિ ઝાંખી થવા લાગી, જેની જગ્યા ખોરાક શોધવા અને છુપાવવાની દૈનિક દિનચર્યાએ લઈ લીધી. પછી, એક દિવસ, સવાનામાં એક એવો અવાજ ગુંજી ઉઠ્યો જે સિંહની સામાન્ય પ્રભુત્વની ગર્જનાઓથી અલગ હતો. તે પીડા, ભય અને સંઘર્ષનો અવાજ હતો. મારું હૃદય મારી પાંસળીઓ સામે ધબકવા લાગ્યું, પરંતુ એક એવી વૃત્તિ જે હું જાણતો ન હતો કે મારી પાસે છે, તેણે મને આગળ ધકેલ્યો, તે અવાજ તરફ. મેં તેને તેની ગુફાથી દૂર નહીં, શિકારીઓ દ્વારા છોડવામાં આવેલી જાડી દોરડાની જાળમાં ફસાયેલો અને લાચાર જોયો. તે ભવ્ય સિંહ, હવે લાચાર હતો. તે તરફડતો અને ગર્જના કરતો હતો, પરંતુ તેના સંઘર્ષોએ માત્ર જાળને વધુ કડક બનાવી. તે મેં ક્યારેય જોયેલું સૌથી શક્તિશાળી પ્રાણી હતું, છતાં તે સંપૂર્ણપણે પરાજિત હતું. તેની આંખો, જે એક સમયે ક્રોધથી સળગતી હતી, હવે ભય અને હતાશાથી ભરેલી હતી. ભૂમિકાઓનું ઉલટાવું આશ્ચર્યજનક હતું: શક્તિશાળી હવે લાચાર હતો, અને લાચાર હવે મદદ કરી શકે તેવો એકમાત્ર હતો.

પછી તેણે મને જોયો, અને તેની આંખોમાં ક્રોધ કે મનોરંજન નહીં, પણ નિરાશા હતી. તેણે મારું જીવન બચાવ્યું હતું, અને હવે તેનું જીવન સમાપ્ત થવાનું હતું. હું ખચકાયો નહીં. મને મારું વચન યાદ આવ્યું, એક શપથ જે તે સમયે ખૂબ જ મૂર્ખામીભર્યું લાગતું હતું. હું દોરડા પર ચઢી ગયો અને મારા તીક્ષ્ણ દાંત કામે લગાડ્યા. રેસાઓ સખત હતા, મેં ક્યારેય ચાવેલા કોઈપણ મૂળ કરતાં જાડા હતા, અને મારું જડબું દુખતું હતું. પણ હું ફરજ અને કૃતજ્ઞતાની ભાવનાથી પ્રેરિત થઈને, એક પછી એક, એક પછી એક દોરડું કાપતો રહ્યો. ધીમે ધીમે, ચમત્કારિક રીતે, એક દોરડું તૂટી ગયું. પછી બીજું. સિંહ શાંત આશ્ચર્યથી જોતો રહ્યો કે હું, જે નાનકડા ઉંદરને તેણે નકારી કાઢ્યો હતો, તેણે તેની જેલને કાળજીપૂર્વક તોડી પાડી. કલાકો વીતી ગયા હોય એવું લાગ્યું, દરેક તૂટેલા રેસા એક નાની જીત હતી. છેવટે, છેલ્લા દોરડા સાથે, જાળ તૂટી પડી, અને મહાન પ્રાણી મુક્ત હતો. તેણે મારી તરફ જોયું, અને તેની આંખોમાં કૃતજ્ઞતા હતી જે કોઈપણ શબ્દો કરતાં વધુ ઊંડી હતી. અમે બંને સમજી ગયા કે દયા ક્યારેય વ્યર્થ જતી નથી.

અમારી વાર્તા, પ્રાચીન ગ્રીસના મેદાનો પર બે ખૂબ જ અલગ પ્રાણીઓ વચ્ચેની એક સાદી ક્ષણ, ઇસપ નામના એક જ્ઞાની વાર્તાકાર દ્વારા લેવામાં આવી હતી. તેણે અમારી વાર્તામાં એક શક્તિશાળી સત્ય જોયું: કે દયાનો હંમેશા બદલો મળે છે, અને કોઈ પણ વ્યક્તિ એટલો નાનો નથી કે તે કોઈ ફરક ન પાડી શકે. 2,500 થી વધુ વર્ષોથી, આ દંતકથા બાળકો અને પુખ્ત વયના લોકોને શીખવવા માટે કહેવામાં આવી છે કે દયા એક શક્તિ છે અને હિંમત કદ વિશે નથી. તે આપણને યાદ અપાવે છે કે આપણે બધા જોડાયેલા છીએ, અને કૃપાનું એક નાનું કાર્ય સમયસર ગુંજી શકે છે, જે કલા, સાહિત્ય અને સાદી આશાને પ્રેરણા આપે છે કે આપણામાંના સૌથી નબળા પણ દુનિયાને બદલી શકે છે.

વાંચન સમજણના પ્રશ્નો

જવાબ જોવા માટે ક્લિક કરો

જવાબ: એક ઉંદર ભૂલથી સિંહને જગાડે છે અને પકડાઈ જાય છે. ઉંદર પોતાનું જીવન બચાવવા વિનંતી કરે છે અને ભવિષ્યમાં દયાનો બદલો ચૂકવવાનું વચન આપે છે. સિંહ મનોરંજનમાં તેને છોડી દે છે. પછીથી, સિંહ શિકારીની જાળમાં ફસાઈ જાય છે. ઉંદર સિંહને શોધી કાઢે છે અને દોરડાને કાપીને તેને મુક્ત કરે છે, આમ પોતાનું વચન પાળે છે.

જવાબ: ઉંદરના મુખ્ય ગુણો તેની હિંમત, વચનબદ્ધતા અને દ્રઢતા છે. તે સિંહ સામે દયાની ભીખ માંગવાની હિંમત બતાવે છે. તે સિંહને બચાવવાનું પોતાનું વચન યાદ રાખે છે, જે તેની વચનબદ્ધતા દર્શાવે છે. છેવટે, તે મુશ્કેલ હોવા છતાં દોરડાને કાપવાનું ચાલુ રાખે છે, જે તેની દ્રઢતા દર્શાવે છે.

જવાબ: આ વાર્તા શીખવે છે કે દયા એ એક શક્તિશાળી ગુણ છે જેનો અણધાર્યો બદલો મળી શકે છે. તે એ પણ શીખવે છે કે કોઈનું કદ તેની શક્તિ કે મહત્વ નક્કી કરતું નથી; સૌથી નાનો જીવ પણ મોટો ફરક પાડી શકે છે.

જવાબ: 'અસંભવિત ઉદ્ધારક' નો અર્થ એ છે કે કોઈ એવી વ્યક્તિ કે જેની પાસેથી મદદની અપેક્ષા ન હોય. તે વાર્તા સાથે સંબંધિત છે કારણ કે કોઈ પણ, ખાસ કરીને શક્તિશાળી સિંહ, એવું વિચારશે નહીં કે એક નાનકડો, નબળો ઉંદર તેને ભયમાંથી બચાવી શકે છે. ઉંદર તેની નાની સાઇઝને કારણે બચાવનાર તરીકે અસંભવિત છે.

જવાબ: વાર્તા બતાવે છે કે શક્તિ ઘણા સ્વરૂપોમાં આવે છે. સિંહ શારીરિક રીતે શક્તિશાળી છે પણ જાળમાં ફસાયા પછી લાચાર છે. ઉંદર શારીરિક રીતે નબળો છે, પણ તેની હિંમત, દ્રઢતા અને વચન પાળવાની પ્રતિબદ્ધતા તેને સિંહને મુક્ત કરવાની શક્તિ આપે છે. આ દર્શાવે છે કે ચારિત્ર્યની શક્તિ શારીરિક શક્તિ જેટલી જ, અથવા ક્યારેક વધુ, મહત્વપૂર્ણ હોઈ શકે છે.