Sjaak en de Bonenstaak

Mijn naam is Sjaak, en ons huisje was zo klein dat de geur van regen op de stoffige weg buiten hetzelfde was als de geur binnen. Mijn moeder en ik hadden niets meer over behalve onze lieve koe, Witje, wiens ribben je kon beginnen te zien. Op een ochtend, met een zwaar hart, zei mijn moeder dat ik haar naar de markt moest brengen, maar de wereld had andere plannen voor mij, plannen die tot in de hemel zouden groeien. Dit is het verhaal van hoe een handvol bonen alles veranderde; dit is het verhaal van Sjaak en de Bonenstaak. Op weg naar de markt ontmoette ik een vreemde kleine man die me een ruil aanbood die ik niet kon weigeren: vijf bonen waarvan hij zwoer dat ze magisch waren, in ruil voor onze Witje. Mijn hoofd tolde van de mogelijkheden—magie! Het voelde als een teken, een kans om een einde te maken aan onze problemen. Maar toen ik thuiskwam, betrok het gezicht van mijn moeder. In haar woede en wanhoop gooide ze de bonen uit het raam en stuurde ze me zonder avondeten naar bed. Ik viel in slaap met een rommelende maag, in de overtuiging dat ik de grootste dwaas ter wereld was.

Toen ik wakker werd, was de wereld groen. Een kolossale bonenstaak, met bladeren zo groot als dekens en een stam zo dik als ons huisje, was de lucht in geschoten en verdween in de wolken. Mijn dwaasheid van de avond ervoor werd vervangen door een golf van verwondering en moed. Ik moest weten wat er aan de top was. Ik begon te klimmen, mezelf blad voor blad omhoog trekkend, terwijl de wereld beneden kromp tot een klein lapje groen en bruin. De lucht werd ijl en koud, maar ik ging door tot ik door een zachte, witte wolk heen stak en mezelf in een ander land bevond. Een lange, rechte weg leidde naar een kasteel dat zo enorm was dat het de hemel zelf leek te ondersteunen. Voorzichtig benaderde ik de massieve deur en klopte aan. Een reuzin, een vrouw zo hoog als een boom, deed open. Ze was verrassend vriendelijk en, uit medelijden met mij, bood ze me wat eten aan, maar ze waarschuwde me om weg te zijn voordat haar man, een angstaanjagende reus, terug zou komen.

Plotseling schudde het kasteel door donderende voetstappen. 'Fee-fi-fo-fum, ik ruik het bloed van een Engelsman!' brulde de reus terwijl hij de kamer binnenstampte. De reuzin verstopte me snel in de oven. Vanuit mijn schuilplaats keek ik toe hoe de reus zijn zakken met gouden munten telde voordat hij in slaap viel. Ik greep mijn kans, pakte een zak goud en klauterde terug naar beneden langs de bonenstaak. Het goud hield mijn moeder en mij een tijdje gevoed, maar al snel was het op. Gedreven door een mix van noodzaak en avontuur, beklom ik de bonenstaak opnieuw. Deze keer verstopte ik me en keek toe hoe de reus zijn kip beval een massief gouden ei te leggen. Toen hij sliep, griste ik de kip weg en ontsnapte. De derde keer was echter bijna mijn laatste. Ik zag het meest gekoesterde bezit van de reus: een kleine gouden harp die uit zichzelf prachtige muziek speelde. Terwijl ik hem pakte, riep de harp uit: 'Meester, meester!' De reus werd wakker met een brul en zette de achtervolging in. Ik vluchtte, met zijn dreunende voetstappen die de wolken achter me deden schudden.

Ik klauterde sneller dan ooit tevoren de bonenstaak af, terwijl de enorme handen van de reus van bovenaf naar me reikten. 'Moeder, de bijl!' schreeuwde ik toen mijn voeten de grond raakten. 'Snel, de bijl!' Mijn moeder, die de reus zag afdalen, haastte zich om hem te halen. Ik nam de bijl en zwaaide met al mijn kracht, hakkend in de dikke stam. Ik hakte en hakte tot, met een machtige kraak, de bonenstaak wankelde en toen neerstortte, de reus met zich meesleurend. De grond trilde van de inslag, en dat was het einde van de reus. We hoefden ons nooit meer zorgen te maken over geld of eten. De kip gaf ons gouden eieren, en de harp vulde ons kleine huisje met muziek. Ik had een reus verslagen en gewonnen, niet alleen met kracht, maar met snel denken en moed.

Mijn verhaal, voor het eerst verteld rond haardvuren in Engeland eeuwen geleden, is meer dan alleen een avontuur. Het is een verhaal over het zien van kansen waar anderen dwaasheid zien, over dapper genoeg zijn om naar het onbekende te klimmen. Het herinnert ons eraan dat zelfs de kleinste persoon de grootste uitdagingen kan overwinnen met een beetje slimheid en veel moed. Vandaag de dag groeit het verhaal van Sjaak en de Bonenstaak verder in boeken, films en toneelstukken, en inspireert het mensen om groots te dromen en een kans te wagen. Het leert ons dat soms de grootste schatten worden gevonden als je dapper genoeg bent om te klimmen.

Leesbegripsvragen

Klik om het antwoord te zien

Antwoord: De eerste keer klom hij uit nieuwsgierigheid en avontuur. De tweede en derde keer werd hij gedreven door een combinatie van noodzaak, omdat het goud op was, en de opwinding van het avontuur zelf.

Antwoord: Het hoofdconflict is Sjaak tegen de reus. Sjaak steelt herhaaldelijk van de reus, die hem uiteindelijk achtervolgt. Het conflict wordt opgelost wanneer Sjaak de bonenstaak omhakt, waardoor de reus valt en sterft.

Antwoord: Het leert ons dat het nemen van risico's tot grote beloningen kan leiden, maar ook gevaar met zich meebrengt. Sjaaks eerste risico (de koe ruilen) leek dwaas maar pakte goed uit, terwijl zijn latere risico's (stelen van de reus) zijn leven in gevaar brachten. Het toont het belang van moed en snel denken wanneer je de gevolgen van je risico's onder ogen moet zien.

Antwoord: Deze woorden zijn onzinnig en ritmisch, wat de reus dreigender, monsterlijker en minder menselijk doet klinken. Het is een klassieke zin in sprookjes die spanning creëert en de reus tot een gedenkwaardig en angstaanjagend personage maakt.

Antwoord: 'Kolossaal' betekent extreem groot of gigantisch. Door dit woord te gebruiken, begrijpt de lezer dat de bonenstaak niet zomaar groot was, maar onvoorstelbaar immens, wat de magische en ontzagwekkende aard van Sjaaks klim en de nieuwe wereld die hij op het punt stond te betreden, benadrukt.